על פרשת דרכים - ממחלוקת לשיח

'אין העולם קיים אלא בשביל מי שבולם את עצמו בשעת מריבה שנאמר "תולה ארץ על בלימה".

עשר שנים חלפו מאז אירע הרצח הנתעב של ראש ממשלת ישראל יצחק רבין ז"ל, בי"ב בחשון תשנ"ו. בחוק יום הזיכרון ליצחק רבין קבעה הכנסת כי יום הרצח יהיה יום זיכרון ממלכתי שיצויין בבתי הספר

בפעולות שבהן יועלו דמותו ופועלו ובפעולות שיוקדשו לחשיבות הדמוקרטיה בישראל ולסכנת האלימות לחברה ולמדינה.

רצח רבין הוא המקרה השני בהיסטוריה היהודית שבו נרצח מנהיג מדינה יהודית בידי רוצח יהודי. שומה עלינו המחנכים לפעול כדי לא לאפשר לאירוע זה להישנות. הדיון החוזר, המשלב לימוד ועיון, חוויה רגשית והעצמת תחושת הלכידות הם אלה שיאפשרו את יצירת היסודות הדמוקרטיים המוסכמים והמשותפים ברוח המורשת היהודית אשר הדין, האמת והשלום עומדים בבסיסה, ולפיכך טבעה את המילה "שלום" כברכת איש לרעהו.

הרב קוק בהסברו למשפט "תלמידי חכמים מרבים שלום בעולם" מבהיר כי המובן השלם והאמיתי של 'שלום' אינו אחידות של דעות, חד גוניות, בעלת צבע אחד ושיטה אחת, אלא מגוון שלם ומלא של כיוונים ופנים שביחד יוצרים את האמת השלמה. מכאן שדווקא בחתירתה המתמדת אל האמת, בבירור הנוקב והתקיף, מתגלה ה'שלום' מלשון 'שלמות' – הכולל את כל הצדדים והשיטות, כל אחת במקומה הנכון.

החברה הישראלית היא חברה מגוונת הכוללת קבוצות וקהילות שונות זו מזו, שלהן אמונות והשקפות שונות. התפיסות השונות מהוות מצע לצמיחתם של קונפליקטים ושסעים חברתיים ותרבותיים, המפלגים את החברה, ומהווים סכנה לקיומנו כמדינה יהודית ודמוקרטית. רק קיומו של שיח מושכל, מקבל ופתוח יאפשר לנו לגשר בין העמדות השונות ויעמיק את הלכידות החברתית.

המטה ליישום דוחות שנהר וקרמניצר חבר למרכז יצחק רבין לחקר ישראל להוצאת ערכת הלימוד על פרשת דרכים: ממחלוקת לשיח. אנו מקווים כי בעזרתה תשכילו להבהיר לתלמידים את חשיבות הדמוקרטיה ואת הסכנות שבאלימות ותפעלו לקידום שיח חברתי שירבה שלום בעולם.

ليس العالم موجودا إلا من أجل من يكظم غيظه ساعة الخِصام لأنه قيل "يُعلق الأرض على لا شيء". التلمود البابلي، (الفصل الذي يبحث في أصول ذبح الذبائح والحلال والحرام)، 89، 71

مرّت عشر سنين منذ حدث القتل البغيض لرئيس حكومة إسرائيل اسحق رابين، في الثاني عشر من حشفان.

في قانون يوم ذكرى اسحق رابين قررت الكنيست أن يكون يوم القتل يوم ذكرى رسمياً يُذكر في المدارس بنشاطات يُتحدث فيها عن شخصيته وعمله، وبنشاطات تُخصص لأهمية الديمقراطية في إسرائيل ولخطر العنف على المجتمع والدولة.

قتل رابين هو الحدث الثاني في التاريخ اليهودي الذي قُتل فيه زعيم دولة يهودية على يد قاتل يهودي. من الواجب علينا نحن المربين أن نعمل لعدم التمكين لتكرار هذا الحدث. النقاش المكرر، الذي يؤلف بين الدراسة والبحث، والتجربة الشعورية وزيادة الاحساس بالتكتل هي التي ستُمكّن من انشاء الأسس الديمقراطية المتفق عليها والمشتركة بروح التراث اليهودي الذي يقف الحكم، والحقيقة والسلام في أصله، وبناء على ذلك فقد سُنّت كلمة "سلام" كتحية الانسان لأخيه.

الحاخام كوك في تفسيره لجملة "طلاب الحكماء يُكثرون من السلام في العالم" يوضح أن المعنى التام والحقيقي لـ "السلام" ليس وحدة الآراء، والتجانس، ذات الصبغة الواحدة والنهج الواحد، بل تنوعا كاملا تاما من التوجهات والوجوه التي تنشيء معا الحقيقة الكاملة. ومن هنا فان السعي الدؤوب إلى الحقيقة، بالاستيضاح

العميق المتصل، يتجلى "السلام" مأخوذا عن "السلامة" – والذي يشتمل على كل الجوانب والطرق، كل واحد في مكانه الصحيح.

المجتمع الاسرائيلي مجتمع متنوع يشتمل على جماعات وفئات متخالفة، لها اعتقادات وتصورات مختلفة. التصورات المختلفة تشكل قاعدة لنمو صراعات وانشقاقات اجتماعية وثقافية، تمزق المجتمع، وتشكل خطرا على وجودنا كدولة يهودية وديمقراطية. إن وجود حوار عقلاني، محتضن ومفتوح فقط، سيمكننا من الربط بين المواقف المختلفة وتعميق التآلف الاجتماعي.

اجتمعت هيئة تحقيق تقريري شنهار وكرمنتسر مع مركز اسحق رابين لبحوث إسرائيل على إصدار البرنامج الدراسي في مفترق طرق: من الخلاف إلى الحوار. نأمل أن تستطيعوا بمساعدته أن تُبينوا للطلاب أهمية الديمقراطية وأخطار العنف وأن تعملوا لتقديم حوار اجتماعي يُكثر السلام في العالم، قُدماً.