education - חינוך בשבילי הזיכרון בשבילי הזיכרון גני ילדים יסודי חתיבת ביניים תיכון
 
 
‏‏‏‏‏הוראת "השואה" בחטיבת הביניים בחינוך הדרוזי והצ'רקסי
 

מטרות העֶרכּה החינוכית

  • התלמידים ילמדו את השואה כמאורע היסטורי ייחודי לעם היהודי.
  • הנחלת תודעת זכר השואה בהיסטוריה האנושית.
  • התלמידים יבינו את ערך האדם, ערך האנושות והזכות של כל אדם לחיות שונה ושווה.
  • הזדהות עם זכותו של העם היהודי להתקיים ככל העמים במדינה עצמאית.
  • התלמידים יבינו שנושא זכויות האדם והאזרח הוא תולדה של אירועים חריגים בהיסטוריה כגון "השואה".
  • התלמידים יבינו שמשטרים חשוכים הובילו להתרחשות "השואה".
  • התלמידים יבינו שמשטרים כאלה עדיין קיימים בהיסטוריה המודרנית, והחשש לשואה נוספת קיים.
  • התלמידים יבינו שמשטרים דמוקרטיים הם הערובה לקיום זכויות האדם ולשמירה עליהן.

דרך העבודה

בניית תכנית לימודית וחינוכית המבוססת על עקרונות דידקטיים ועקרונות פסיכולוגיים תוך התאמה לגיל חטיבות הביניים.

השעות המוקצות - בסך 9 שעות.

 

עקרונות העומדים בבסיס העֶרכּה החינוכית

  • למידה משמעותית בשני ממדים: הממד הקוגניטיבי-ידע היסטורי, והממד הרגשי –התנסות חווייתית, רגשית וחברתית.
  • התמקדות בתופעה מרכזית בהיסטוריה של האנושות ושל העם היהודי.
  • העיסוק בנושא יבוא מתחומים שונים ,שילוב בין היסטוריה כללית לבין היסטוריה של עם ישראל לבין אזרחות, דרך טקסטים על השואה.

 

תכנים

מושגים מהותיים:

היסטוריים: קהילה, אנטישמיות, גזענות, נאציזם, גטו (וארשה), הפיתרון הסופי, ועדת ונזֶה. ליל הבדולח

אזרחות :דמוקרטיה, משטר חשוך, זכויות האדם, שואה.

  • השואה היא אירוע ייחודי בהיסטוריה.
  • הנאצים פועלים למימוש "הפיתרון הסופי".
  • התמודדות היהודים עם הגורל שנכפה עליהם.
  • התמודדות בני העדה הדרוזית עם התקופות הקשות שעברו עליהם.

 

דרכי ההוראה

הוראה פרונטלית.

הצגה.

דיון בדילמות ערכיות.

למידה חוץ כיתתית: ארגון ימי עיון לתלמידי בתיה"ס בחטיבות הביניים במכון השואה- לוחמי הגטאות, וביד ושם.

צפייה בסרטים בנושא השואה (מאושרים) וניתוחם.

למידה בדרך החקר בנושא השואה.

התמודדות עם טקסט היסטורי וטקסט ספרותי לפיתוח למידה משמעותית ופיתוח חשיבה היסטורית.

כל תלמיד בסוף השנה יציג עבודה או ידבר מול הכיתה על ערך אחד שלמד והפנים במהלך השנה.

יום שיא בית ספרי להצגת עבודות החקר והתוצרים של התלמידים בנושא השואה.

פעילויות מיד ושם המותאמות לשכבות הגיל.

 

דרכי למידה

  • יומן לתיעוד הלמידה.
  • דו"ח תצפית לאחר הביקור במוזיאון או צפייה בסרט.
  • מצגות.
  • עבודת חקר
  • הצגת תוצרים במהלך יום שיא.

 

שיקולים לבחירה:

  1. חשיפת נושא "השואה" לתלמיד הדרוזי והצ'רקסי.
  2. התלמיד בחטיבת הביניים ילמד סקירה היסטורית בסיסית על נושא "השואה".
  3. למידת נושא "השואה" מזמן דיון ערכי.
  4. הזדהות התלמיד הדרוזי והצ'רקסי, עם העם היהודי .

 

מושגים:

الجيتو- גטו: مصطلح اطلق على الاحياء او الاماكن التي ركز فيها الالمان اليهود في المدن وخاصة في بولندا. من اشهر هذه الجيتوات جيتو وارسو, وقد ركز اليهود في الجيتوات في ازدحام فظيع دون توفير الحد الادنى من حاجات الانسان الضرورية. اقام النازيون الجيتوات لعزل اليهود عن المجتمع الالماني ليضعوهم تحت مراقبة الشرطة العسكرية ولفرض اعمال السخرة عليهم واخيرا لتنفيذ الحل النهائي.

الحل النهائي-הפתרון הסופי: أو حل أخير تم استعماله لأول مرة من قبل أدولف أيخمان والذي أشرف على عمليات الهولوكوست وتمت محاكمته وإعدامه من قبل محكمة إسرائيلية في 1 يونيو 1962 . تمت مناقشة خطة الحل النهائي في مؤتمر داخلي للحزب النازي عقد في منطقة وانسي جنوب غرب برلين في 20 يناير 1942 والذي نوقشت فيه آلية إبادة يهود أوروبا، وحضر ذلك الاجتماع هينريك هيملر أيضا والذي كان من أقوى رجال أدولف هتلر وأكثرهم شراسة. ونصت مختصر محضر الاجتماع أن الأسلوب السابق في تشجيع اليهود على الهجرة من ألمانيا قد تم تغييره إلى الاستبعاد القسري.

-الكارثة "هشوآه"-"השואה": مصطلح يشير الى اكبر مأساة عرفتها البشرية. مأساة ملايين من ابناء الشعب اليهودي الذين تعرضوا اعتبارا من عام 1933 وحتى نهاية الحرب العالمية الثانية عام 1945, لاضطهادات قاسية, ثم لعمليات ابادة منظمة من قبل حكومة ألمانيا النازية لغرض الاضطهاد والتصفية العرقية لليهود في أوروبا أثناء الحرب العالمية الثانية.

-اللاسامية-אנטי-שמיות: مصطلح اللاسامية نظرية تعني كراهية اليهود لكونهم يهودا. ظهرت في الدول الاوروبية في النصف الثاني من القرن التاسع عشر, وتعاظمت في اوائل القرن العشرين. والمعنى الحرفي لهذا المصطلح ضد الساميين , اي الكراهية والعداء نحو جميع الشعوب من اصل سامي, الذين من بينهم اليهود والعرب. وفي الواقع استخدمت اللاسامية للتعبير فقط عن كراهية اليهود.

ألمقاطعة ألاقتصادية-החרם הכלכלי : فرض النازيون على اليهود في ألمانيا ألمقاطعة ألاقتصادية. حيث بدا الاعتداء على اليهود وممتلكاتهم فألصقت المناشير على البيوت والمحلات ألتجارية اليهودية ومنع ألمتاجرة مع اليهود وكذلك إبعادهم عن الوظائف والمهام في الشركات والمؤسسات ألعامة وحرم اليهود من ممارسة أعمالهم بصورة حرة.

قوانين نيرنبرغ חוקי נירנברג: في الخامس عشر من كانون الثاني عام 1935 نشرت قوانين عنصريه عرفت باسم قوانين نيرنبرغ نسبة إلى مدينة نيرنبرغ التي وضعت فيها هذه القوانين فقد نصت هذه القوانين على حرمان اليهود من جميع الحقوق السياسية والاجتماعية والاقتصادية.

"كفاحي""מאבקי" "מיין קמפף": في كتابه "كفاحي" وضح أدولف هتلر, ألنظرية النازية والتي ارتكزت على مبدأ نقاوة الجنس والعنصر بحيث وضع سلم قسم فيه شعوب العالم. وضع هتلر في أعلى السلم الجنس الآري الذي ينتمي إليه الشعب الألماني ووضع في أسفل السلم اليهود واعتبرهم أحط شعوب العالم بالاضافة إلى ذلك فقد بينت الايديولوجية اتجاها عرقيا حيث عرف اليهود كعنصر غريب بالنسبة للشعوب الآرية المتفوقة و شبههم بالمرض الخبيث الذي يفتك بالشعوب الاوروبية المتفوقة لذلك يجب التخلص منهم.

ليلة البلور-ליל הבדולח: في عام 1938 استغلت السلطات النازية حادث اغتيال سكرتير السفارة الالمانية في باريس فرد النازيون على ذلك في ليلة التاسع والعاشر من تشرين الثاني باشعال النار في الكنس اليهودية والبيوت والمتاجر ونهبت المحلات ألتجارية اليهودية وأرسل الآلاف من اليهود إلى مراكز الاعتقال فقد عرفت هذه الليله باسم ليل البلور وذلك لكثرة ما كسر من الزجاج في البيوت والمتاجر.

معسكرات الابادة-מחנות ריכוז : في عام 1942 اقام النازيون معسكرات خاصة لابادة أبناء الشعب اليهودي. ومن أهم هذه المعسكرات معسكر اوشفيتس. واخذت فرق الشرطة الالمانية الخاصة ( اس.اس) بنقل مجموعات من الاف اليهود يوميا من الجيتوات الى معسكرات الابادة. في معسكرات الابادة طور النازيون طرق مدروسة للابادة الجماعية وذلك بوضعهم في غرف صغيرة وقتلهم بواسطة غازات سامة ثم حرق جثثهم.

 

סוגיות ומיקודים לדיון:

  • המדיניות הנאצית נגד העם היהודי.
  • מאורעות "ליל הבדולח".
  • אלי ויזל, חתן פרס נובל לשלום.
  • מחנות הריכוז, אושוויץ.

יש להתייחס בעבודה בכיתה לסוגיות הערכיות בצורה המותאמת לגיל ודרך שיחה על הדמויות המוזכרות ביצירות.

הזדהות וההתמודדות עִם עַם שעבר הרבה פוגרומים ואבדות בנפש וברכוש.

 

אתרים רשמיים

 

מאמרים בנושא השואה בספריה הווירטואלית של מט"ח

 
  תאריך עדכון אחרון:  04/04/2015